Vijf minuten warming-up: wat je doet bij vorst, wintergreens en een drukke starttijd
Wie weinig tijd heeft, haalt drie keer hard uit met de driver, de slechtste eerste beweging voor een koude rug. Vijf minuten en één stok zijn genoeg om warm te worden, heupen en bovenrug los te maken, snelheid op te bouwen en de green te voelen, ook als de baan op winterstand staat.
Kort
- De volgorde telt: eerst warmte, dan bewegingsruimte, dan snelheid. Stevig lopen en squats, beenzwaaien, rustige draaien met een stok, daarna zes opbouwende swings en drie lange putts.
- In een Australische studie van zes maanden onder 344 golfers telde de groep met een golfspecifieke warming-up 10 blessures tegen 58 in de controlegroep; dat programma duurde langer, dus dit is een richting en geen belofte.
- Kijk voor je wegrijdt naar de baanstatus: vorst, rijp en wintergreens veranderen je warming-up, en bij wintergreens ook of je kaart telt.
- Volgens Regel 5.3a kost binnen vijf minuten te laat starten twee strafslagen in strokeplay; later is diskwalificatie. Vertraagt de start door het weer, dan is er geen overtreding zolang je klaarstaat zodra je groep kan starten.
Zaterdagochtend, drie graden, de ruiten moesten nog gekrabd worden en je flight staat al bij hole 1. De reflex kennen we allemaal: driver uit de tas, drie keer hard zwaaien en hopen dat je rug het goedvindt. Dat is de slechtste eerste beweging die je een koud lijf kunt geven. Met vijf minuten en één stok kun je wel iets nuttigs doen: warm worden, je heupen en bovenrug losmaken, snelheid opbouwen en voelen hoe de green loopt. In die volgorde. Hieronder het plan op de klok, een versie van twee minuten en wat de winterstand van je baan verandert.
Wat vijf minuten wel en niet oplossen
Heb je de tijd, neem dan onze warming-up van twintig minuten, met ballen op de range en echt putten. Vijf minuten zijn een ander werkje. Je zoekt je swing niet meer, je wilt geen blessure en de eerste holes niet weggeven.
Voor die blessures is er onderzoek. De Australische onderzoekster Andrea Fradkin en collega’s verdeelden 344 golfers tussen 18 en 66 jaar in twee groepen en volgden ze zes maanden: 178 kregen een warming-upprogramma speciaal voor golf, 166 niet. Van de 68 blessures vielen er 10 in de warming-upgroep en 58 in de controlegroep, en in de warming-upgroep kwam geen enkele ernstige blessure voor. Het verscheen in 2006 als congressamenvatting.
Een tweede onderzoek van hetzelfde team, uit 2007, ondervroeg 522 golfsters uit een Australische competitie. Van hen was 35,2 procent in de voorafgaande twaalf maanden geblesseerd geraakt, de onderrug het vaakst, en wie niet regelmatig een warming-up deed, meldde vaker een blessure.
Twee eerlijke kanttekeningen. Het programma uit de eerste studie duurde langer dan vijf minuten, dus niemand kan je hetzelfde resultaat beloven met deze korte versie. En de tweede studie is een enquête: die laat een verband zien, geen oorzaak. Tilley en Macfarlane herinnerden er in 2012, in een stuk over elitegolfers, aan dat statisch rekken de prestatie direct daarna schaadt in vergelijking met dynamisch rekken. Dus: beweeg, en bewaar de lange rekoefening voor thuis.
Het plan op de klok
Eén stok is genoeg en je kunt alles doen op het pad naar de eerste afslagplaats. Houd de volgorde aan: eerst warmte, dan bewegingsruimte, dan pas snelheid.
Minuut 1, warm worden. Loop stevig, alsof je een trein moet halen. Een rondje om het oefengreen is prima. Daarna twintig keer op je tenen en tien squats zonder gewicht, billen naar achteren. Je wilt warmer zijn dan toen je uit de auto stapte, niet buiten adem.
Minuut 2, heupen. Steun op je stok of trolley en zwaai één been tien keer voor- en achteruit, dan tien keer zijwaarts voor je andere been langs. Wissel. Een stijve heup schuift de draai door naar je onderrug, en dat is precies de plek die in de enquête bovenaan stond.
Minuut 3, bovenrug en schouders. Leg de stok over je schouders, of tegen je borst als je schouders dat niet prettig vinden. Neem je golfhouding aan en draai rustig tien keer heen en terug, telkens iets verder. Breng de stok daarna met gestrekte armen tien keer boven je hoofd en weer omlaag.
Minuut 4, snelheid. Pak een middenijzer. Zes swings, de eerste op halve lengte en halve kracht, elke volgende iets langer en sneller, de zesde gewoon normaal. De driver komt als laatste, voor twee soepele swings, of helemaal niet.
Minuut 5, de green. Rol drie lange putts van een meter of negen en let alleen op de lengte. Is er nog tijd, maak er dan drie korte af. Je stroke repareer je zo niet, maar je weet op hole 1 wel of de greens snel of traag lopen.
Nog maar twee minuten
Staat je flight al op de tee als jij je tas pakt, dan houd je dit over:
- Loop de laatste meters stevig en laat je trolley het tempo niet bepalen.
- Tien squats en tien beenzwaaien per kant. Dat maakt de grote spieren wakker.
- Tien rustige draaien met de stok tegen je borst.
- Zes opbouwende swings met de stok die je toevallig vasthebt.
Speel hole 1 daarna als iemand die niet is opgewarmd, want dat ben je eigenlijk ook niet. Eén stok meer, driekwart swing, mikken op het breedste stuk van de fairway. Een hybride op de fairway kost je misschien dertig meter, een driver in de sloot veel meer.
Zo gooi je je vijf minuten weg
Beginnen met de driver. De langste stok op de hoogste snelheid, met een koude rug. Verander je maar één ding, verander dan dit.
Dertig seconden je tenen aanraken. Kost tijd en maakt je nauwelijks warm.
Starten met korte putts. Zolang je de snelheid niet kent, zeggen putts van een meter weinig. Eerst de lange: juist die leveren op hole 1 de driputt op.
Je swing willen repareren. Noteer de fout en neem hem na de ronde mee naar de range.
November: koud, nat en open
Een normale november in De Bilt geeft volgens de klimaatcijfers van Weeronline overdag ongeveer 10 °C en ’s nachts 4 °C, met zo’n vijf nachten lichte vorst. Landelijk valt er ongeveer 84 millimeter regen, aan de kust het meest.
Kou. Geef minuut 1 meer tijd en haal hem uit minuut 5 als het moet. Houd je jas aan tot na de eerste swings en trek hem pas uit als je het echt warm hebt. Blijf bewegen tot je aan de beurt bent, want op de tee ben je die warmte zo kwijt.
Regen. Een nat pad is glad. Maak je beenzwaaien met één hand aan je trolley en droog je grip voor de snelheidsswings.
Wind. Op een open polderbaan of langs de kust koelt wind je sneller af dan de thermometer laat zien. Zoek de luwte van het clubhuis of een haag, en laat de driver in de tas als hole 1 tegen de wind in gaat.
Rijp en vorst. Ligt er rijp, blijf dan op het pad. Vakblad Greenkeeper schreef al jaren geleden dat bevroren grassprieten die je platdrukt afbreken. Staat de vlag op een wintergreen, dan zegt een lange putt op het oefengreen weinig over wat je op hole 1 krijgt: vervang minuut 5 door extra snelheidsswings.
Te laat of te vroeg: wat de Regels zeggen
Wie haast heeft, valt het makkelijkst over Regel 5. In de Nederlandse tekst staan drie dingen die je moet kennen.
Starttijd is exact. Volgens Regel 5.3a start je op je starttijd, niet ervoor en niet erna, en negen uur betekent 9:00:00. Ben je binnen vijf minuten klaar om te spelen op de startplaats, dan krijg je de algemene straf op je eerste hole: twee strafslagen in strokeplay, verlies van de hole in matchplay. Later is diskwalificatie. Het NGF-competitiereglement 2024 verwijst bij “te laat aan de start” naar deze regel. Garrick Higgo kreeg het op 14 mei 2026 op het PGA Championship op Aronimink: hij stond op het oefengreen en kwam om 7:19 op de tee voor een starttijd van 7:18, de putter nog in de hand. Twee strafslagen.
Vorstvertraging is je redding, als je er bent. Schuift de start op door het weer, dan overtreed je de regel niet zolang je aanwezig en klaar bent op het moment dat je groep kan starten. De tijd die vrijkomt is de beste warming-uptijd van de ochtend. Alleen de Commissie kan bepalen dat uitzonderlijke omstandigheden een late start verklaren, dus reken daar niet op.
Warm worden mag, maar let op waar. Regel 5.2b verbiedt op de dag van een strokeplay-wedstrijd oefenen op de baan vóór je ronde. Je mag wel naar elk oefenterrein en putten of chippen op of dicht bij je eerste afslagplaats, en een oefenswing zonder bal is geen oefenen op de baan. Bij matchplay mag je volgens Regel 5.2a wel op de baan oefenen, tenzij een plaatselijke regel iets anders zegt. Lees de wedstrijdbepalingen, zeker bij je eerste clubwedstrijd.
Waar je warm wordt als de baan op winterstand staat
Wat er kan, hangt af van je baan en van de ochtend. Elke baan regelt de winter zelf, dus reken niet op wat je vorige week zag.
- Kijk naar de baanstatus voor je wegrijdt. Golfbaan Kralingen in Rotterdam meldde op 6 november: open vanaf 7:45, laatste afslag 15:22, qualifying, zomergreens, trolleys toegestaan, oefengreen open, range tot 16:45. De winterregels 2024-2025 van Golfclub ’t Zelle zijn strenger voor wie vroeg boekt: de baan wordt bij zonsopkomst geïnspecteerd, en starttijden die vóór de opening liggen, vervallen. Die blik scheelt je soms een rit.
- Range of geen range. Bij Kralingen kost de toegang tot range en oefengreen niets en betaal je € 2 voor 24 ballen met bankpas of telefoon, of € 1,65 met de ballenkaart (prijzen van november 2026). Maar je moet je eerst melden bij de caddiemaster en hout, hybrides en lange ijzers mogen er niet zonder toestemming van de pro’s. Dat past niet in vijf minuten: doe je swings bij de eerste afslagplaats en bewaar die € 2 voor de keer dat je een half uur eerder komt.
- Drukke starttijden. In een enquête van Greenkeeper onder 68 greenkeepers (2025) werd toegenomen drukte op de banen genoemd als oorzaak van respectloos gedrag. Zwaai dus niet op de afslagplaats terwijl de flight voor je afslaat, en blijf uit het bereik van anderen. Meer over starttijden op drukke dagen lees je apart. Wie in Kralingen een Early Bird voor 8:30 neemt, betaalt voor negen holes € 29,50 (tarief 2026) maar start wel op het koudste uur van de dag. Neem minuut 1 dan dubbel.
- Telt je kaart? Een wedstrijd is volgens een NGF-presentatie voor baancommissies uit 2021 per definitie qualifying, en kan alleen vooraf non-qualifying worden verklaard wegens extreem weer of baanomstandigheden. In een voorbeeld uit diezelfde presentatie blijft een ronde qualifying als op twee ondergelopen holes (4 en 15) een tijdelijke green ligt met het midden van de hole binnen 50 meter van het midden van de zomergreen. Clubs kunnen strenger zijn: bij ’t Zelle was de grote baan in 2024-2025 alleen qualifying met de vlaggen op zomergreens. De details staan in onze wintertraining.
- Op maat. Heb je al last van je rug of schouder, laat de routine dan aanpassen door een pro of fysiotherapeut. Op pgahollandgolfscholen.nl vind je de golfscholen met het keurmerk van PGA Holland, dat jaarlijks wordt getoetst. Zeurt het echt, lees dan onze uitleg over rugklachten en de fysio zonder verwijzing.
Op de achterkant van je scorekaart
- Thuis: baanstatus bekijken. Wintergreens? Qualifying? Trolleys?
- Minuut 1: stevig lopen, 20 keer op je tenen, 10 squats. Jas aan.
- Minuut 2: 10 beenzwaaien voor en achter, 10 zijwaarts, per been.
- Minuut 3: 10 rustige draaien met de stok, 10 keer stok boven je hoofd.
- Minuut 4: 6 opbouwende swings met een middenijzer, driver als laatste of niet.
- Minuut 5: 3 lange putts voor de snelheid, dan 3 korte. Wintergreen: extra swings in plaats van putts.
- Hole 1: één stok meer, driekwart swing, breedste stuk van de fairway.
Vijf minuten maken je geen betere golfer dan je bent. Ze zorgen er wel voor dat je vanaf hole 1 speelt zoals je kunt en niet pas vanaf hole 4, ook als het drie graden is. En dat je volgende week weer mee kunt.






