Stableford uitgelegd: 36 punten, 95 procent en wat er in 2021 veranderde

Hole 8, een par 4, water kort rechts. Je afslag ligt erin, de droppositie is beroerd, de volgende bal loopt in het zand, en als de bal er eindelijk in ligt staan er negen slagen op de kaart. In strokeplay is je ronde voorbij terwijl er nog tien holes voor je liggen. In stableford levert diezelfde hole nul punten op, gaat de bal in je zak, en beginnen die tien holes precies zo onbeschadigd als daarvoor. Dat verschil is de hele uitvinding.

Stableford staat in de Golfregels als Regel 21.1 en is in Nederland de spelvorm die je op vrijwel elke clubwedstrijd tegenkomt. Toch kennen de meeste spelers alleen de vuistregel van 36 punten. Het onderdeel dat bepaalt of een hole je een punt oplevert of niets, zit ergens anders: in de manier waarop je slagen over de kaart verdeeld worden.

De telling in zes regels

Je telt geen slagen maar punten, door je score op de hole te vergelijken met een doelscore. Die doelscore is de par van de hole, tenzij de commissie iets anders vaststelt.

• twee slagen of meer boven de doelscore, of geen score ingeleverd: 0 punten
• een slag erboven: 1 punt
• de doelscore zelf: 2 punten
• een slag eronder: 3 punten
• twee slagen eronder: 4 punten
• drie slagen eronder: 5 punten

De hoogste puntentotaal wint, en dat is meteen het eerste wat wennen is: overal elders in golf wint het laagste getal. De nul aan de onderkant doet het werkelijke werk, want die is een bodem. Een rampzalige hole kost je hooguit de twee punten die je anders had gepakt, en geen slag meer. Een 11 bestaat niet op een stablefordkaart.

Je eigen par, hole voor hole

In een wedstrijd met handicapverrekening is de doelscore niet de par die op de kaart staat. Het is die par plus de slagen die je op die hole krijgt.

Daar komen twee getallen aan te pas. Je handicap-index zegt iets over je spelniveau, los van de baan. Je course handicap rekent dat om naar deze baan en deze tee, via course rating en slope rating, en de playing handicap houdt daarnaast rekening met de spelvorm. Dat aantal slagen wordt over de holes verdeeld volgens de slagenindex op de scorekaart, van de moeilijkste hole naar de makkelijkste.

Een voorbeeld van een Nederlandse baan waar de wind altijd meespeelt. Je speelt met 22 slagen. Op alle achttien holes krijg je er één, op de vier zwaarste, slagenindex 1 tot en met 4, een tweede. Op de par 4 met slagenindex 2, 370 meter met de wind pal tegen en een sloot voor de green, is je doelscore dus 4 plus 2, oftewel 6. Een 6 levert twee punten op, een 7 één punt, een 8 niets en de bal mag in je zak. Je flightgenoot met 9 slagen krijgt op die hole maar één slag en heeft voor diezelfde twee punten een 5 nodig.

Schrijf die slagen op je kaart voordat je afslaat. Je hoeft dan niet op de green te rekenen, en belangrijker: je weet op de tee al of dit voor jou een twee-puntenhole is of een bonus.

36 punten, en de 95 procent die eroverheen gaat

Twee punten per hole, achttien holes: 36. Dat is de score van iemand die precies op zijn handicap heeft gespeeld. Alles daarboven is een goede dag.

Die lat ligt tegenwoordig een tikje hoger dan vroeger, want bij de spelvorm hoort een percentage. De Rules of Handicapping adviseren 95 procent van de course handicap voor een individueel stableford in een veld van 30 tot 100 deelnemers, en noemen 100 procent alleen bij kleinere velden. Van 22 slagen blijven er dan 21 over. Op één hole verdwijnt je slag, en op de verkeerde zondag verdwijnt daar een punt mee. Dat is doorgaans de verklaring als een ronde als 36 aanvoelde en als 35 in de uitslag staat.

Oppakken mag, en de kaart telt gewoon

Regel 21.1 moedigt je aan om met een hole te stoppen zodra je score geen punt meer kan opleveren. In strokeplay zou hetzelfde gedrag diskwalificatie betekenen, want daar moet je elke hole uitspelen. Hier vraagt de regel erom, en dat is de belangrijkste reden dat een volledig stablefordveld sneller van de baan is dan datzelfde veld in strokeplay.

Oppakken haalt je ronde niet uit het handicapsysteem. Stableford is een qualifying spelvorm, en voor de berekening worden je holeresultaten weer omgezet naar een score, waarbij een niet uitgespeelde hole als netto dubbel bogey telt. De lege hole in de puntenkolom is in de berekening dus een vastgelegd getal en geen gat.

Wat er in 2021 veranderde

Hier zit een misverstand dat hardnekkig is. Onder het oude EGA-systeem werd je handicap rechtstreeks uit stablefordpunten berekend: boven de 36 ging je omlaag, ver eronder kreeg je een kleine correctie terug. De NGF schrijft dat een handicap sinds 1 maart 2021 wordt aangepast op basis van het dagresultaat.

Wat er nu gebeurt: je brutoscore per hole wordt omgerekend naar een dagresultaat dat de zwaarte van de baan verdisconteert, en je handicap-index is het gemiddelde van de acht beste dagresultaten uit je laatste twintig ronden. Stableford is daarbij gewoon een spelvorm gebleven, net als strokeplay, maar het is niet langer de rekenmachine.

De praktische consequentie verrast veel spelers. Die 39 punten van zondag verlagen je index niet automatisch, want ze moeten eerst een dagresultaat worden en dat dagresultaat moet daarna bij je beste acht horen. Eén goede kaart kan dus niets veranderen, en dat is geen storing.

Waar je in Nederland stableford tegenkomt

Op vrijwel elke Nederlandse clubwedstrijd, om te beginnen. Maar de plek waar de spelvorm er echt toe doet is de qualifying kaart die je buiten wedstrijdverband loopt. Je mag met een marker een Q-kaart lopen, en die telt voor je handicap, ook als je hem als stableford invult. Voor wie handicap 54 of beter wil halen is dat de gewone route, en sinds het GVB is vervallen loopt de weg voor een beginner via baanpermissie en vervolgens die eerste qualifying ronden.

Twee dingen die op Nederlandse banen vaak misgaan. Ten eerste: een ronde op wintergreens of met een tijdelijke baanindeling is meestal niet qualifying, ongeacht de spelvorm, dus vraag het even voordat je aanneemt dat je 38 punten van januari meetellen. Ten tweede: je slagen komen uit de tee die je werkelijk hebt gespeeld. Wie van geel naar oranje wisselt om de wind voor te blijven, speelt met een andere course handicap en dus met een andere slagenverdeling.

En één Nederlandse gewoonte die het waard is te doorbreken: het clubkampioenschap is hier bijna overal strokeplay zonder verrekening, en terecht, want een titel hoort te gaan over het aantal slagen dat je echt nodig had. Zet daar tegenover dat Regel 21.3, par of bogey, en Regel 21.2, maximum score, in de regels klaarliggen en op geen enkele Nederlandse wedstrijdkalender staan. Ze kosten een commissie één regel tekst.

Voor je volgende ronde

Schrijf je slagen op de kaart voordat je afslaat. Pak de bal op zodra het punt weg is, zonder je te verontschuldigen, want de regel vraagt erom. En gebruik de asymmetrie die goede stablefordspelers kennen: op een hole waar een slag je dekt, is de veilige route naar twee punten het beschermen waard, en op een hole waar het punt al weg is valt er niets meer te verliezen en mag je op de vlag spelen.

Verder lezen: ons overzicht van de spelvormen in het Nederlandse clubgolf, de gids voor je eerste clubwedstrijd en onze lijst met golfregels die het vaakst verkeerd worden toegepast.