Water en middelen: wat er echt veranderd is

Golf gebruikt grond, water en gewasbeschermingsmiddelen, en de sector hoort dat al twintig jaar. Wat er op Nederlandse banen werkelijk is veranderd, is interessanter dan de kritiek en de verdediging samen, en het meeste ervan is zichtbaar op de baan die je toch al speelt.

Het loont om te weten waar je naar kijkt. Veel van wat leden als achterstallig onderhoud beschouwen, is precies het tegenovergestelde, en veel van wat er goed uitziet, kost water en middelen die een baan liever elders zou besteden.

Nederland beperkt middelen strenger dan de meeste landen

Het gebruik van chemische middelen buiten de landbouw is in Nederland sterk aan banden gelegd, en het aantal toegelaten middelen is jarenlang gedaald. Voor greenkeepers was dat geen keuze maar een gegeven.

Het gevolg is een generatie beheerders die geleerd heeft gras te onderhouden met minder middelen, meer monitoring en betere cultuurtechniek: beluchten, bezanden, de juiste grassoort kiezen en zieke plekken eerder zien. Wie wil weten hoe een baan ervoor staat, vraagt niet welke middelen ze gebruiken maar hoe het programma er tien jaar geleden uitzag.

Waar het water heen gaat

Beregening is de grootste milieupost van een baan en die waar greenkeepers het hardst aan hebben gewerkt, deels uit overtuiging en deels omdat water geld kost en in droge zomers wordt gerantsoeneerd.

Zichtbare tekenen van serieus beheer zijn tegenintuïtief voor een lid: fairwayranden die in juli geel worden, ruw dat niet meer wordt beregend, en sproeiers die in een sector draaien in plaats van rond, zodat er geen water meer valt waar niemand speelt.

De droge zomers sinds 2018 en de onttrekkingsverboden in droge periodes hebben die beweging versneld. Waar het water vandaan komt telt daarbij net zo zwaar als hoeveel: een baan die eigen oppervlaktewater, opgevangen regenwater of gezuiverd effluent gebruikt, staat er anders voor dan een baan die drinkwater vernevelt, en het is een redelijke vraag aan het bestuur.

Geel is geen verwaarlozing

Een vaste, goudkleurige fairway rolt verder, watert beter af, is minder ziektegevoelig en heeft minder water en minder fungicide nodig. Het is bovendien beter golf: de bal reageert, de grond doet mee, en de baan speelt zoals links altijd hebben gespeeld.

Voor een oog dat aan televisie gewend is, lijkt het een baan in de problemen. Toernooicondities zijn twee weken van buitengewone inspanning en uitgaven die geen enkele club een heel seizoen volhoudt, en de vergelijking van je eigen baan in augustus met een toernooi in juni vergelijkt twee verschillende dingen.

Leden die over de kleur klagen zijn daarmee een van de echte obstakels voor lager waterverbruik, en het is een oplosbaar obstakel: clubs die de stap hebben gezet, zijn de clubs waar de greenkeeper het in juni in het clubblad uitlegt, voordat de klachten in augustus komen.

De grond die niet in het spel is

Een achttienholesbaan heeft een derde of meer van het terrein buiten het spel, en daar zit de ecologische waarde: ongemaaid ruw, duinvegetatie, houtwallen, poelen die met rust worden gelaten, oevers die niet wekelijks worden gemaaid.

In een land met deze bevolkingsdichtheid zijn golfbanen soms de grootste aaneengesloten groene gebieden van hun gemeente, en dat is geen marketingargument maar een ruimtelijk feit. Beheerd ruw omzetten in natuurlijke zone is bovendien het meest voorkomende milieuproject op banen, omdat het in één keer maaien, brandstof, water en arbeid bespaart.

De NGF stimuleert certificering via GEO, waarbij een externe audit kijkt naar water, natuur, middelen en energie. Vraag je club of ze gecertificeerd zijn en wanneer de laatste beoordeling was; dat is een concretere vraag dan een algemene over duurzaamheid.

De keerzijde, eerlijk gezegd

Natuurlijke zones kosten ballen, en een club die tien hectare ruw omzet, hoort dat het eerste seizoen luid en duidelijk. Dat is reëel en het is te ondervangen door die zones buiten de landingszones te houden, wat goede banen ook doen.

En een golfbaan is geen natuurreservaat. Een baan die op een drooggelegd veenweidegebied ligt, of die in een waterschaars gebied beregent, wordt niet deugdzaam doordat er nestkastjes hangen. Het eerlijke criterium is niet of golf goed is voor het milieu, maar of deze baan dit jaar beter wordt beheerd dan vorig jaar.

Duinbanen zijn een apart geval

De duinbanen langs de kust liggen in of naast beschermd natuurgebied, wat het beheer strenger maakt en het resultaat interessanter. Schrale, onbemeste duinruigte is precies wat zowel de ecoloog als de architect wil.

Het is ook de reden dat die banen vast en snel spelen: weinig water, weinig meststof, een zandbodem die draineert. Wie wil begrijpen waarom minder onderhoud vaak beter golf oplevert, hoeft alleen een dag in de duinen te spelen en daarna een natte kleibaan in november.

Maaien, brandstof en personeel

Het deel waar zelden over gesproken wordt, is machinaal. Een baan onderhouden betekent vele honderden maaiuren per week in het seizoen, en de overgang naar elektrische en hybride machines op greens en tees is de stille verandering van het afgelopen decennium.

Geluid en vroege starttijden zijn daarbij net zo goed een drijfveer als uitstoot, en het effect is hetzelfde. Het tekort aan gekwalificeerd personeel duwt in dezelfde richting: een ploeg die niet compleet is, maait minder, en minder maaien blijkt verenigbaar met beter golf op de delen die ertoe doen.

Beluchten, de twee weken waar iedereen over klaagt

Beluchten en bezanden leveren twee tot drie weken hobbelige greens op en daarna een gezond jaar. Nederlandse clubs doen het meestal in het late voorjaar en opnieuw in het late zomerseizoen, en de data staan van tevoren vast.

In dat venster springt de bal, neemt hij minder break aan en rolt hij trager over het zand. Het juiste antwoord is stevig door de break putten in plaats van de bal bij de hole te laten sterven, en accepteren dat sommige perfect geraakte putts buiten je schuld van de lijn gaan.

Het tweede juiste antwoord is planning: kijk in maart wanneer je club belucht en plan er geen clubkampioenschap of ronde met gasten in. Vaak zijn de greenfees in die periode verlaagd, wat de compensatie is en een redelijke aanleiding om een andere baan te proberen.

Wat een speler kan doen

Weinig, maar niet niets. Herstel je pitchmark en er nog een: een pitchmark die binnen een minuut wordt hersteld, geneest in een dag, en een die een week blijft liggen laat een litteken achter dat een maand duurt en middelen kost.

Leg je plag terug of vul de plek met het zandmengsel, respecteer de aanwijzingen voor trolleys en buggy’s op natte dagen, en klaag niet over een gele fairway in augustus. Dat laatste is een echte bijdrage en het kost niets.

Wat je je club kunt vragen

• Waar komt het beregeningswater vandaan, en is het verbruik over vijf jaar gedaald?
• Welk deel van het terrein ligt buiten het spel, en hoeveel daarvan wordt extensief beheerd?
• Hoe is het middelenprogramma veranderd in tien jaar, en wat wordt er niet meer op kalender behandeld?
• Zijn jullie GEO-gecertificeerd, en wanneer was de laatste beoordeling?
• Wat gebeurt er bij een onttrekkingsverbod: welke delen krijgen als eerste geen water meer?

De antwoorden zeggen meer over het beheer van een club dan welke brochure ook, en wie het werk doet, is meestal blij dat het iemand opvalt. Panxis Golf heeft geen commerciële band met de genoemde organisaties.